Bestuurder aansprakelijk voor belastingschuld: onderzoek uw persoonlijke verweer

1. Controleer waarom juist u wordt aangesproken

De fiscale bestuurdersaansprakelijkheid ziet onder meer op bestuurders van volledig rechtsbevoegde rechtspersonen die onder de vennootschapsbelasting vallen. De Belastingdienst noemt vooral nv’s en bv’s, maar ook bepaalde verenigingen en stichtingen. Ook een indirecte bestuurder via een andere rechtspersoon kan in beeld komen. Alleen zeggen dat de werkmaatschappij door een holding werd bestuurd, sluit persoonlijke betrokkenheid dus niet afdoende uit.

Verzamel uittreksels, benoemingsbesluiten, ontslagstukken en een overzicht van de bestuursstructuur in de betrokken perioden. Noteer daarnaast wie betalingen goedkeurde, aangiften liet indienen en de financiële informatie ontving. Een adviseur moet de formele positie en de werkelijke gang van zaken naast elkaar kunnen leggen. Laat tevens beoordelen of de ontvanger artikel 36 Invorderingswet gebruikt of een andere aansprakelijkheidsgrond noemt; de voorwaarden zijn niet uitwisselbaar.

2. Splits het dossier naar belasting en tijdvak

Een beschikking kan verschillende naheffingsaanslagen, belastingsoorten en jaren omvatten. Zet elk onderdeel op een aparte regel en verbind het aan aangifte, betaling, melding en bestuursperiode. Een oordeel over één tijdvak hoeft niet hetzelfde uit te vallen voor de rest. Ook de vraag wanneer iemand als gewezen bestuurder moet worden behandeld, kan een afzonderlijke beoordeling per schuld vereisen.

Vraag om uitsplitsing als belasting, rente, boeten en kosten in één totaalbedrag staan. Bij die bijkomende bedragen zijn aanvullende vragen over toerekening relevant; het enkele bestaan van een belastingschuld beantwoordt die niet volledig. De advocaat kan daardoor gericht onderzoeken welke bedragen buiten de aansprakelijkheid vallen of onvoldoende zijn onderbouwd. Een eigen rekenoverzicht helpt ook latere verminderingen en betalingen juist te verwerken.

3. Een rechtsgeldige melding verandert de bewijspositie

Bij een juiste melding van betalingsonmacht moet voor aansprakelijkheid onder deze regeling worden onderzocht of het onbetaald blijven voortvloeit uit aan de bestuurder te wijten kennelijk onbehoorlijk bestuur. Daarbij moet de ontvanger de relevante feiten aannemelijk maken. De toets gaat verder dan de vaststelling dat een onderneming verlies leed of dat een beslissing achteraf verkeerd uitpakte. Het handelen wordt in de concrete omstandigheden beoordeeld.

Laat de advocaat precies aangeven welke gedragingen worden verweten en op welke periode dat verwijt ziet. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden onderzocht in 2024 per schuld hoe het verweten bestuur zich verhield tot de relevante meldingsperiode. Die uitspraak laat zien waarom een globale beschuldiging en een verzameling aanslagnummers onvoldoende overzicht geven. Bewaar daarom afzonderlijke meldingen en beoordelingen, ook wanneer meerdere schulden uit één financiële crisis voortkomen.

4. Zonder juiste melding is gericht tegenbewijs nodig

Is niet of niet rechtsgeldig gemeld, dan geldt een wettelijk vermoeden dat het niet betalen aan de bestuurder te wijten is. Voor toegang tot weerlegging daarvan speelt eerst de vraag of het meldingsverzuim de bestuurder kan worden verweten. Dit is een zware bewijspositie. Richt uw voorbereiding daarom ook op de oorzaak van het ontbreken van de melding, in plaats van uitsluitend op de oorzaak van de bedrijfsverliezen.

De Hoge Raad behandelde deze regeling in zijn arrest van 11 juli 2025 na een Europese prejudiciële beslissing. Alle omstandigheden mogen worden aangevoerd om het ontbreken van verwijtbaarheid bij het meldingsverzuim te onderbouwen. Daaruit volgt geen algemene uitzondering voor een goedwillende bestuurder en evenmin een vrije vermindering omdat de gevolgen zwaar zijn. Leg bijvoorbeeld de precieze adviesopdracht en correspondentie over de melding voor; laat de betekenis daarvan juridisch wegen.

5. Onderbouw besluiten met de informatie van toen

Zet per verweten beslissing uiteen welk probleem moest worden opgelost, welke gegevens beschikbaar waren en welke alternatieven zijn besproken. Denk aan bankkrediet, verlies van een grote klant, betaling aan verbonden partijen of verrekening van een schuld aan de bestuurder. In de uitspraak uit 2024 speelde bevoordeling van de bestuurder door een verrekening een concrete rol. Dat oordeel kan niet zonder onderzoek naar andere ondernemingen worden gekopieerd.

Voeg de destijds opgestelde liquiditeitsprognoses, notulen en adviezen toe en vermeld wie welke beslissing nam. Maak duidelijk of een prognose later is aangepast. Een resultaatgerichte verklaring achteraf mist vaak de informatie waarmee de redelijkheid van een bestuursbesluit kan worden onderzocht. Verzwijg ongunstige stukken niet tegenover uw advocaat: juist die kunnen bepalen welk verweer houdbaar is en waar aanvullend feitenonderzoek nodig is.

6. Beoordeel taakverdeling en eigen belangen zorgvuldig

De Belastingdienst benadrukt de collectieve verantwoordelijkheid van bestuurders. Een interne taakverdeling waarbij een medebestuurder de financiën beheerde, neemt uw positie daarom niet automatisch weg. Wel kunnen concrete omstandigheden, informatievoorziening en ondernomen acties van belang zijn voor het persoonlijke verweer. Leg vast welke vragen u stelde, welke signalen u kreeg en welke maatregelen u vervolgens nam. Algemene verwijzingen naar vertrouwen geven daarvoor weinig aanknopingspunten.

Bij bestuurswisselingen of verkoop van aandelen is een duidelijke overdracht belangrijk voor het dossier. Verzamel de administratie die bij vertrek beschikbaar was en de afspraken over openstaande belastingverplichtingen. Gebruik de advocaat van de vennootschap of een medebestuurder niet vanzelf als uw persoonlijke vertegenwoordiger. Een discussie over de oorzaak van een verzuim of onderling verhaal kan tot verschillende belangen leiden, waarvoor afzonderlijke beoordeling nodig is.

7. Maak verweer en praktische gevolgen bespreekbaar

Heeft u een beschikking ontvangen, leg die met de envelop, ontvangstgegevens en bijlagen direct voor. Een voornemen of informatieverzoek heeft een andere functie dan de definitieve aansprakelijkstelling. Vraag welk document nu een reactie verlangt, welke termijn loopt en wie namens u optreedt. Richt een eventueel bezwaar op de persoonlijke aansprakelijkstelling en de relevante onderdelen van de schuld, met een verzoek om de benodigde stukken.

Bespreek daarnaast de stand van de invordering en eventuele behoefte aan uitstel of zekerheid. Een inhoudelijk verweer is niet hetzelfde als een betaalafspraak. Neem een overzicht van uw financiële situatie en eventuele verzekeringspolis mee, zonder dekking of vergoeding te veronderstellen. Een gericht eerste advies kan prioriteiten vastleggen: termijn bewaken, dossier opvragen, bewijs over de melding veiligstellen en daarna de afzonderlijke verwijten en bedragen uitwerken.

8. Fictief voorbeeld: een opdracht om te melden is nog geen verzendbewijs

In een fictief bestuur ontvangt de financieel verantwoordelijke een overzicht waaruit blijkt dat een belastingbetaling knelt. Hij vraagt de boekhouder de betalingsonmacht te melden. Na een persoonlijke aansprakelijkstelling blijkt in het dossier alleen die opdracht te zitten en een opgeslagen formulier zonder verzendbevestiging. De vraag is dan niet alleen wie de melding zou doen, maar ook wat iedere betrokkene wist, welke taak was aanvaard en welke uitvoering controleerbaar is.

De bestuurder verzamelt het oorspronkelijke overzicht, e-mails, afspraken, eventueel verzonden stukken en de reactie van de ontvanger. Ook laat hij de periodes en bedragen van de aansprakelijkstelling uitsplitsen. Dit voorbeeld bewijst geen verwijtbaarheid en biedt evenmin een vrijwaring door inschakeling van een boekhouder. Het toont welke feiten een advocaat nodig heeft voor een afzonderlijke beoordeling van melding, bestuurshandelen en omvang.

9. Checklist voor persoonlijke positie en ondernemingsdossier

Houd de eigen beschikking gescheiden van de dossiers van de bv en van medebestuurders. Gebruik de gids over aansprakelijkstelling voor andermans belastingschuld om uw eigen beslissing en rechtsmiddel te herkennen. Bij een discussie over de feitelijke melding is betalingsonmacht melden de gerichte vervolgvraag. Tijdens een boekenonderzoek kunnen verzamelde verklaringen ook voor uw eigen dossier relevant zijn.

De Nederlandstalige dossiertool helpt stukken ordenen, maar beoordeelt geen persoonlijke aansprakelijkheid en dient geen bezwaar in. Bespreek uw betalings- en uitstelpositie afzonderlijk; een afspraak van de onderneming bewijst niet zonder beoordeling welke bescherming u persoonlijk heeft. Maak duidelijk wie de belangen van de bv behartigt en wie uw eigen verweer beoordeelt.

• Uw persoonlijke beschikking, alle bijlagen en de daarin gebruikte wettelijke grondslag.
• Bestuursperiode, taakafspraken en feitelijke betrokkenheid per relevante beslissing.
• Aangiften, betalingsdata, meldingen en verzend- of ontvangstbewijzen per tijdvak.
• Oorspronkelijke financiële overzichten, besluiten en correspondentie die uw kennis van toen laten zien.
• Een uitsplitsing van bedragen, eigen processtappen en eventuele afwijkende belangen van andere betrokkenen.