Een uitnodiging van de FIOD kan over uw eigen aangiften gaan, maar ook over transacties van een klant of werkgever. Uw positie bepaalt welke rechten en verplichtingen tijdens het gesprek gelden. Vraag daarom vooraf of u als verdachte of als getuige wordt gehoord en waarover het onderzoek gaat. Een strafrechtelijk verhoor is geen gewoon boekenonderzoek. Deze gids helpt bij de voorbereiding en bij het herkennen van beslismomenten. Laat bij mogelijke eigen betrokkenheid een advocaat met kennis van fiscaal strafrecht de uitnodiging en samenlopende belastingprocedures beoordelen.
Bronnen (4)
Op deze pagina
1. Stel uw rol en de aard van de uitnodiging vast
De FIOD onderzoekt fiscale, economische en financiële strafbare feiten. De uitnodiging kan een onderzoeksnummer noemen zonder alle verdenkingen of bewijsstukken te beschrijven. Bewaar de brief, envelop en eventuele telefonische afspraken. Noteer of de uitnodiging aan u persoonlijk of aan een rechtspersoon is gericht. Dat de onderneming centraal staat, betekent niet dat een bestuurder, werknemer of adviseur zelf buiten het onderzoek valt. Vraag om duidelijkheid over uw eigen positie.
Een verzoek om vrijwillig te verschijnen moet worden onderscheiden van een aanhouding of oproep door een rechter. Vraag bij onzekerheid op welke grond uw aanwezigheid wordt verlangd en stem een eventuele wijziging van de afspraak af. Laat vragen over de logistiek niet ongemerkt overgaan in een inhoudelijke verklaring. Ook een telefonisch antwoord over wie een factuur heeft opgesteld kan relevant worden voor het onderzoek en verdient dezelfde zorgvuldigheid als een gepland gesprek.
2. Als verdachte: cautie en zwijgrecht
Voor vragen over uw betrokkenheid bij een strafbaar feit hoeft u als verdachte geen antwoorden te geven. Voorafgaand aan het verhoor moet worden meegedeeld dat u niet tot antwoorden verplicht bent: de cautie. Die mededeling hoort in het proces-verbaal. Het zwijgrecht betekent niet dat u iedere wettelijke verplichting kunt negeren. Identiteitsvaststelling en andere bevoegdheden vragen een afzonderlijke beoordeling; laat het verschil uitleggen voordat u een algemene weigering formuleert.
Bespreek met uw advocaat of, wanneer en op welke onderdelen een verklaring verantwoord is. Daarvoor zijn de verdenking, beschikbare informatie en uw eigen herinnering belangrijk. Een antwoord geven om het gesprek snel af te ronden kan latere uitleg bemoeilijken. Omgekeerd bestaat geen algemene regel dat één vaste strategie in ieder dossier passend is. Maak een bewuste keuze en laat vastleggen wanneer u geen antwoord geeft of eerst juridisch overleg wilt.
3. Regel rechtsbijstand vóór de inhoudelijke bespreking
Als verdachte hebt u recht op rechtsbijstand; consultatie vooraf en bijstand tijdens het verhoor hebben elk een eigen functie. Voor een aangehouden verdachte gelden wettelijke regels over het beschikbaar stellen van een advocaat. Bij een uitnodiging zonder aanhouding moet u tijdig zelf contact leggen en de aanwezigheid afstemmen. Neem niet aan dat de adviseur die uw aangiften verzorgt automatisch ook uw persoonlijke strafrechtelijke belangen kan behartigen of daarvoor de juiste expertise heeft.
De vergoeding van bijstand hangt af van de situatie en de gekozen advocaat. Vraag dit vooraf na, zonder daardoor noodzakelijk eerste overleg uit te stellen. Bij gezamenlijke belangen van bestuurder, vennootschap en werknemers kunnen belangenconflicten ontstaan. Bespreek daarom wie cliënt is en welke informatie vertrouwelijk kan worden gedeeld. Laat ook taalproblemen, medische omstandigheden of beperkingen melden. Een tolk kan nodig zijn om vragen en uw antwoorden voldoende nauwkeurig te begrijpen.
4. Als getuige: maak onderscheid tussen opsporing en rechter
Een gewone uitnodiging om als getuige bij de opsporingsdienst te verklaren is niet hetzelfde als een dagvaarding voor de strafrechter of oproep van de rechter-commissaris. Bij een rechterlijke oproep kunnen verschijnings- en antwoordplichten bestaan. Kijk dus naar afzender, document en wettelijke grondslag. Voor getuigen gelden niet automatisch alle voorzieningen voor verdachten. Een advocaat kan vooraf uw positie beoordelen en de voorwaarden voor eventuele aanwezigheid bij het gesprek bespreken.
Bij de rechter bestaan onder voorwaarden verschoningsrechten, bijvoorbeeld wegens bepaalde familiebanden, beroepsgeheim of het risico van eigen strafvervolging. De toepassing moet concreet worden beoordeeld. Neem niet aan dat iedere boekhouder of belastingadviseur vanwege zijn beroep ieder antwoord mag weigeren. Ontstaat tijdens een gesprek verdenking tegen u, dan moet rekening worden gehouden met de rechten van een verdachte. Vraag bij die verandering om onderbreking en overleg voordat u inhoudelijk verdergaat.
5. Houd strafrecht en belastingheffing uit elkaar
Een FIOD-onderzoek laat niet automatisch alle verplichtingen tegenover de inspecteur vervallen. Artikel 47 AWR regelt gegevens en stukken die voor uw belastingheffing van belang kunnen zijn. De beoordeling van zo’n verzoek verschilt van de vraag of u tijdens een strafrechtelijk verhoor moet verklaren. Noteer daarom per brief wie informatie vraagt, met welk doel, op welke grondslag en voor welke periode. Een algemene verwijzing naar zwijgrecht kan voor de heffing onvoldoende zijn.
Bij samenloop kan discussie ontstaan over afgedwongen informatie en gebruik voor een boete of strafvervolging. De aard van het materiaal en de manier waarop het wordt verkregen zijn daarbij relevant. Laat een advocaat het concrete verzoek en mogelijke waarborgen beoordelen. Verberg of vernietig geen administratie en vul ontbrekende stukken niet achteraf in alsof zij oorspronkelijk bestonden. Bewaar verzoeken en antwoorden zorgvuldig, zodat later zichtbaar is welk materiaal uit welke procedure afkomstig is.
6. Verklaar nauwkeurig en controleer het verslag
Als u verklaart, maak duidelijk wat u zelf hebt gezien, wat uit documenten volgt en wat u van iemand anders hebt gehoord. Geef het aan wanneer u iets niet meer weet. Vraag om het volledige document als u slechts een losse passage wordt getoond en benoem ontbrekende context. Een fictief voorbeeld: een medewerker herkent zijn paraaf op een betaaloverzicht, maar weet niet wie de onderliggende facturen controleerde. Die twee punten hoeven geen gelijke zekerheid te krijgen.
Artikel 29a Sv geeft regels voor de vastlegging van een verdachtenverhoor. Controleer of uw woorden en nuanceringen goed zijn weergegeven en maak concrete opmerkingen over onjuiste passages. Een samenvatting kan een vermoeden onbedoeld als zekerheid presenteren. Vraag bijvoorbeeld herstel wanneer ik denk is veranderd in ik weet. Onderteken een weergave pas als u daarmee instemt en bespreek betwiste punten met uw advocaat. Vraag tevens hoe u een afschrift kunt verkrijgen.
7. Stem het vervolg af zonder verklaringen te beïnvloeden
Maak voor uw advocaat een eigen tijdlijn met relevante werkzaamheden, betrokken personen en documenten. Bewaar originele bestanden en metadata en documenteer welke stukken zijn meegenomen of verstrekt. Stem eventuele communicatie vanuit de onderneming af, maar probeer geen gezamenlijke getuigenverklaring te organiseren. Collega’s kunnen verschillende herinneringen en belangen hebben. Vraag vooraf welke praktische afspraken nodig zijn om de administratie bereikbaar te houden wanneer apparatuur of gegevensdragers voor onderzoek beschikbaar zijn gesteld.
Na het verhoor kunnen vervolgvragen, dossierinzage of beslissingen van het Openbaar Ministerie volgen. Vrijlating of het einde van een gesprek betekent niet dat de zaak is afgesloten. Laat tegelijk lopende bezwaar- of antwoordtermijnen in belastingzaken bewaken. Bespreek met uw advocaat welke informatie u nog kunt aanvullen en via welke route dat verstandig is. Een gerichte voorbereiding levert vooral duidelijkheid over uw positie op; zij geeft geen garantie over vervolging of de uiteindelijke uitkomst.
Veelgestelde vragen
Heb ik als verdachte zwijgrecht bij de FIOD?
Ja, u hoeft vragen over uw betrokkenheid niet te beantwoorden. De cautie moet vooraf worden gegeven. Andere wettelijke verplichtingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld.
Ben ik als getuige altijd verplicht te verschijnen?
Maak onderscheid tussen een gewone uitnodiging van de opsporingsdienst en een rechterlijke oproep. Vooral bij een rechterlijke oproep kunnen verschijnings- en antwoordplichten bestaan.
Mag ik ook alle belastingvragen onbeantwoord laten?
Dat volgt niet uit een FIOD-onderzoek. Informatieverplichtingen voor de heffing en bescherming tegen zelfbelasting vragen een afzonderlijke beoordeling per verzoek.
Bronnen
Deze bronnen horen bij deze pagina. Controleer bij een concrete zaak altijd de actuele regels en uw eigen stukken.
- Wetboek van Strafvordering — artikelen 27c, 28–29b, 213 en 219 Geraadpleegd: 2026-10-23
- Algemene wet inzake rijksbelastingen — artikel 47 Geraadpleegd: 2026-10-23
- FIOD — informatie over vrijheidsbeperkende dwangmiddelen Geraadpleegd: 2026-10-23
- Rechtspraak — getuige in een strafzaak Geraadpleegd: 2026-10-23
Gerelateerde artikelen
Juridische beoordeling
Nog niet juridisch gecontroleerdDeze inhoudsversie is nog niet door een jurist of advocaat beoordeeld. Een broncontrole of tekstbewerking is geen juridische goedkeuring.
Redactie Belastingrecht in Nederland
We koppelen uitleg aan bronnen en leggen gerichte wijzigingen vast. Een juridische beoordeling wordt alleen vermeld bij de werkelijk beoordeelde tekstversie, met een echte beoordelaar, datum en reikwijdte. Voor deze artikelen staat die menselijke beoordeling nog open.
Ricardo van der Spoel
Redactioneel verantwoordelijk · Redactionele organisatie en techniek